Dabaylahan iyo xasilooni darrada isa soo dhex taagtay mushtamaca reer Somaliland waa mid aan loo baahnayn oo ay kaliftay dawlada Siilaanyo fudeyd baana sabab u ah. Dadka in yar ayaa aaminsan in dawladu  ay wadadii fiicnayd ay hayso, waxa se su’aashu tay dhankee ayay tiradaa yari wax ka eegayaan? Ma dhanka qaybinta dawlada siilaanyo ee dhanka ka raranbaa?

Ma intii Siilaanyo la ogeyd qorshahiisa hoose ee qabyaaladaa?ma intii aan siyaasadda Siilaanyo ee qabyada ah fahminbaa? Ma nabadii umada jilicsan ee tabcaanka ah lagu khuukhin jiray? tiradaa yar waa la fahmi karaa dhanka ay wax ka eeggeen  haddii aynu u kuur galo waxaan se u dhaafayaa shacbi weynaha sharafta iyo qiimaha leh in ay muurmuuriyan sababta qaladka ay isu barbar tageen.

Madaxweyne Siilaanyo, intii uu xilka qaranka gacanta ku dhigey ama loo doortay waxa dhacay faddeexado aad u waaweyn oo lafa jab iyo nusqaaba u soo jiiday Dawlada Madaxweyne Siilaanyo gadhka hayo iyo qarankii JSL. Dawladan cusub ee  Madaxweyne Siilaanyo, waxa ay sharciyeysey dhaqamo laga xishoon jirey oo aan hore looga baran hogaamadii soo marray JSL, runtiina lays weydiinayo sidda ay dhamaan dawlada siilaanyo ugu dhiiradeen ficiladdan foosha xun ee kalifay in min bari ilaa galbeed marqudha shacbigii isla oogsaddo mudaharaad iyo diidmo laxaad weyn oo ay kagga soo horjeedaan xukuumadiisa waana ficil durba muujiyey fuddeydka xukuumada dawlada cusub ee Siilaanyo.

Waxa dawladda Siilaanyo nabar aan yareyn ku noqday markii ugu horeyseyba dadkii uu xilka u doortay intoodda badan oo shacbigu niyo xumo weyn iyo diidmo ka muujiyey waayo? Siilaanyo  shakhsiyaadka uu xilka u doortay shacbigu waxa uu ka muujiyey walaac aad u weyn  waxaanay dhaleeco iyo canbaarayn waafiya ka muujiyeen kuna tilmameen karti daro iyo masuuliyad darro ay hore ugu yaqaaneen qaarkood halka ay kuwa kale ku tilmaameen in ay aqoon hore u leeyiin una soo arkeen xilal loo igmaday oo ay guddan waayeen ama u guteen si bulshada wax yeelo ku ah.

Innagoo ogg in garashada iyo adeegsiga caqliga fiican Rabi ruuxba si u galiyey hadana Siilaanyo qaladaadka inta uu la badheedhayo ayaa badan waayo?hogaanka bulshada goobbo baddan iyo xiliyo kala duwan ayuu soo maray oo hogaamin qaangaadha lagu  kasbado balse aan ka muuqan, sidda innooga muuqata hab-maamulka Siilaano intii uu Guddomiyaha Kulmiye ahaa iyo muddadan yare ee uu hoggaankii umada reer Somaliland loo doortay waxa kuu caddaynaysa in uu badheedhayo wixii uu shalay isagoo mucaarid ah diidanaa ayuu manta sharciyeynayaa.

Dawladiisu kuma dhisna cadaalad iyo xukuumad wadaag, kumana dhisna nidaam wanaagsan oo mushtamucu isla qaatay oo ay ku niyo sanyiin,dhanka kale kuma dhisna nidaam waafaqsan hab beeleedkii cidwalba u jaxaasnaa ee hore loogu soo caano maalay. Deegaamada iyo gobolada dalka waxa shacbigu ka muujiyey diidmo iyo kacdoon siyaasadeed oo lagala hor yimi maamulkiisa. sababaha ugu waaweyn ee kalifay kacdoonka dalkoo dhan saameeyey waxa uu yahay ama sababo looga digayaa waa sida tan.

Madaxweyne Siilaanyo, waxa uu dawladiisii ka simay oo uu xilkii u dhiibay reerka uu dhashay iyo reer ka mida beelaha JSL oo uu yidhi way I doorteen sida taatiikhdu dhigaysana mushtamaca reer Somaliland baa doortay balse wuu beeniyey arintaa si xaqdaro ahna waxa uu ku qadiyey beelaha qaar.

Madaxweyne Siilaanyo, waxa uu Cable-kii si aan gabasho lahayn ugu sexeexay shakhsi qudha isagoo muwaadiniintii dalka daadifeynaya codkooda iyo xuquuqdoodaba taasina nidaam kali talisnimo ah,waana nidaamkii uu shalay kasoo horjeedey ee uu ku dhaliilayey madaxweynihii xukunkaka JSL ka degey.

Madaxweyne Siilaanyo, waxa uu maxsharkii xoollaha siiyey ganacsade ay isku reer yiin isagoo jabinaya ama ganafka ku ciddii kale ee isku deyda in ay ka qayb qaataan ganacsigaa xorta ah.

Arintan cusub ee layaabka lihi waxa ay tahay  “Qorshahan Cusub Ee Lacag Beddelida Ah”xeeshani waxa ay iyana tahay mid ay soo unkeen ganacsato reerka madaxweynaha ah oo hore bakhaaro ugu xareeyey giinbaartii boqolboqolka ahayd taas oo warar xogogaal ahi ay sheegayaan in ilaa koonfurta dalka laga soo urruriyey lana doonayo in hada lala hoos cararo lana fuliyo balan qaadyadii iyo balamahii hoose,Lacagtaas giinbaarta ah waxa dalka laga bedeley wakhtigii dagaaladii sokeeye ee maamulkii Alleh ha u naxariistee Ina Cigaal, wakhtigaas oo deegaankaasi ay u sahlaneyd in ay si fuddud u bedelaan lacagtaa giinbaarta ah una qaataan tii JSL.

Madaxweynuhu waxa uu weli ku foogan yahay kala gurka iyo kala xigtaysiga mushtamaca reer Somaliland waana arinta sababta u ah in bulshada balaadhan uu qaranku ku dhisanyey ay dhabarka u jeediso xukuubada Siilaanyo.Su’aasha mihiimka ah ee aynu u baahany in aynu is weydiinaa waxay tahay qarranka JSL ma waxa uu ka kooban yey inta yar ee ku xeeranbaa mise karaamada iyo haybada qaranku waa dhamaan beelaha reer Somaliland oo dhan.

Maxamed-Amiin Dahir Caynaanshe

Email: amiincaynaashe@yahoo.com

Muqdisho (Waaheen) - Saraakiil Sar-sare iyo Xildhibaano faro-badan oo ka tirsan Xukuumada Sheekh Shariif oo ka soo jeeda una dhashay Somaliland iyo kuwa kale oon aan u dhalan ayaa ku soo hayaamaya Gudaha Somaliland sidii ay gabaad uga dhigan lahaayeen amniga iyo xasiloonida ka jirta ka dib markii ammaanka Magaalada Muqdisho oo xarun u ah Dowladda ku meel-gaadhka ee Somaliya uu faraha ka sii baxay.

Saraakiishan Sar-sare ee Xukuumada Sh. Shariif  ee ay soo waajahday in ay lafahooda kala soo cararaan mushkiladaha ka sii daraysa ee Magaalada Muqdisho ayaan illaa hadda ka tanaasulin Xilalkii iyo Manaasibtii ay ka hayeen Xukuumada Sh. Shariif, iyadoo sida ay wararku sheegayaan ay xukuumada Somaliland ay ku hawlan tahay sidii ay cafis iyo saamaxaad ugu fidin lahayd xubnahaasi, iyadoo sida laga warqabo ay Golayaasha Qaranku hore u go’aamiyeen in cidii ka qayb-gasha Shirarka dibu-heshiisiinta iyo xukuumadaha Somaliya ay yihiin dambiilayaal Qaran, isla markaana aanay cagaha soo dhigi karin carada Somaliland illaa iyo inta ay ka tanaasulayaan mawqifyadooda.

Firxadka Mas’uuliyiinta Xukuumadda Sh. Shariif ayaa ay ka dambaysay dhowaan markii si ba’an loogu xasuuqay Mudanayaal ka tirsan Baarlamaanka Somaliya Hotelkii ay ka deganayaan Magaalada Muqdisho, ka dib markii laba nin oo hubaysan oo ka tirsan Xarakada Al-shabab ay rasaas mariyeen xildhibaanadaasi ka dibna ay is-qarxiyeen, talaabadaasi ayaa noqotay mid walaac wayn ku keentay cid kasta oo ka tirsan Xukuumada Sh. Shariif oo degan Magaalada Xamar.

Sida aanu Wararka ku helayno Xubnaha caymadka ah ayaa waxa ka mid ah Siyaasiyiin iyo Xil-dhibaano ay ka mid yihiin Maxamed Cumar Cigaal, Ibrahim Maxamed Cusman oo ku sugan Deegaanka Puntland una soo jeeda dhinaca Somaliland iyagoo illaa hadda aan ka tanaasulin xilalkii ay hayeen.

Sidoo kale  saxaafada Somaliland ayaa baahisay in Siyaasiga General Jaamac Maxamed Qaalib inuu dhawaan iman doono Somaliland iyadoon ilaa hada Xukuumadda Somaliland sheegin talaabada laga qaadi doono haddii uu ku yimaado Cafis la’aan iyadoo la ogyahay mar hore oo uu yimid Dalka inay mastaafurisay Xukuumadii hore balse isagu sheegay in uu si xor ah uga baxay Dalka.

Waheen.com

Haddii uu wax bixin jirayna qoladan Kulmiye ayaaba u badnayde, tolow Martidii Barberi siday yeeli. Waxa se layaab leh, dawladdan ninkii xumaa iyo ninkii wanaagsanaa sidda u wada neceb.

Taladan dhaafi weyday hebel Udub buu ahaan jiraye bedel oo kaasaa inaga ina raacsane gee ma lagu gaadhi karaa horumarkii xukuumaddan laga sugayey.

Badhasaabka Togdheer iyo Taliyaha Booliska Oo Hadallo Lid Isku Ah Ka Yidhi Bandooda Burco

“Arrinta Bandooda Burco waa arrin la xidhiidha sugidda nabadgalyada, waa arrin Boolis oo tafaasiil lagama bixiyo.” Taliyaha Booliska… “Adeer Bandoo Burco la saaray ma jirto ee waa been aan waxba ka jirin.” Badhasaabka Togdheer.

Burco (HargeisaStar) -  Badhasaabka Gobolka Togdheer Mr. Yaasiin Maxamed, ayaa sheegay inaan magaalada Burco ee Xarunta Gobolkaas wax Bandoo ah oo lagu soo rogay jirin, hase ahaatee, waxa uu qiray inay ka  socdaan hawlgallo ammaanka lagu sugayo oo ay wadaan Ciidamada Booliska Burco.

Guddoomiyaha Gobolka Togdheer, Yaasiin Maxamed , oo xalay Wargeyska Hargeisa-Star khadka taleefanka wax kaga waydiiyey bandooda Burco lagu soo rogay, hub dhawr habeen ka hor magaaladaa lagu qabtay iyo hawlgallo fara badan oo la sheegay inay Boolisku ka wadaan Burco, waxa uu ku jawaabay oo yidhi Badhasaabku “Adeer bandoo Burco la saaray ma jirto ee waa been aan waxba ka jirin.” Hase ahaatee, mar aannu Guddoomiyaha Gobolka Togdheer sii waydiinay inaanay taasi qarsoonayn oo xattaa ay Warbaahintu faafisay jiritaanka dhacdooyinkaa, waxa uu yidhi, “Su’aashaa haddaan kaaga jawaabo ma jirto bandoo burco lagu soo rogay,waxa jiraa  waxa weeyaan nabadgalyadii caadiga ahayd oo Ciidamada ammaanku hawlohooda wataan oo ay magaalada iyo nabadgalyadeeda ilaalinayaan.

Taasina waa wax caadiya oo aan la odhan karin bandoo ama wax kale ayaa ka jira Burco, imakana shirbaan ku jiraa oo wakhti jawaabtaa wax ka badan aan kugu siiyo ma haysto. Markaa adeer run ahaan wax dhibaato ahi ma jiraan, bandoona ma jirto, laakiin in ammaanka la sugo oo dhaqdhaqaaqa lala socdo uun weeya waxa laguu sheegayaa, waxa warbaahinta tidhi Bandoobaa lagu soo rogayna may sheegi run.”

Dhinaca kale, Taliyaha Booliska Somaliland ee shaqada ka tagaya Maxamed Saqadhi Dubbad, oo aannu arrintaa dhiniciisa isla xalay wax ka waydiinnay, ayaa sheegay inay jirto bandoo saacadaha dambe ee habeenkii lagu soo rogay Burco, waxaana hadalkiisii ka mid ahaa oo uu yidhi Taliye Saqadhi; Adiga taa laguu sheegi maayo, laakiin waxaan ku leeyahay marka wax la qoonsado ee war la helo waa noo caado in socsocodka la joojiyo nabadgalyada aawadeed, tobanka habeennimo wixii ka dambeeyana dadka la yidhaahdo iska seexda. Markaa wax shaki keenay iyo warar la hayo ayuun-baa sabab u ah. “ Si kastaba ha ahaatee, qaar ka mid ah Warbaahinta madaxa-bannaan, ayaa maalmihii u dambeeyey baahiyey wararka Badhasaabku deedifeeyey, Taliyaha Booliskuna qiray.

Wasiirka Kalluumaysiga Iyo Badhasaabka G/Saaxil Oo Si Cadho Leh Isugu Awood Sheegtay Iyo Jawigii Xil-wareejinta Dekadda

Berbera (HargeisaStar) -  Maareeyaha cusub ee Dekedda Berbera Mr. Axmed Yuusuf Dirir, ayaa maanta si rasmi ah xilka ugala wareegay maareeyihii muddada 18-ka sanno ah soo maamulayay Dekedda Berbera Eng. Cali Cumar Maxamed (Xoor-xoor). Munaasibadda xil-wareejinta oo ahayd mid aad u camiran waxa ka qaybgalay wasiirrada Kalluumaysiga iyo Maamulka Dekedaha, Waxbarashada, Diinta iyo Awqaafta, Caafimaadka, madaxda Gobolka Saaxil, kuwa Degmada Berbera, dhammaan masuulliyiinta kala duwan ee ka hawlgala laamaha dawladda ee Berbera iyo martisharaf kale oo aad u tiro badan.

Munaasibadda oo uu xidhiidhinayay Wasiirka Wasaaradda Kalluumaysiga, Khayraadka Badda iyo Maamulka Dekedaha Dr. Maxamed Yaasiin Xasan, ayaa ugu horreyn waxa uu hadalka ku soo dhaweeyey Maareeyihii hore ee Dekedda Berbera Eng. Cali Cumar Maxamed oo si mug leh uga warramay maexalladihii kala duwanaa ee ay soo martay Dekedda Berbera muddo 20 sannadood ku dhaw oo uu maamulkeeda gacanta ku hayay. Eng. Xoor-xoor oo noqday masuulkii u horreeyey maamulkii xukuumadda UDUB ee wareejiya hanti dawladeed, waxaannu madashaas kaga dhawaaqay in ay khasnadda dekedda ku jirto lacag dhan $275 kun oo doollarka Maraykanka ah, taas oo uu sheegay inay tahay dakhli uu soo xereeyey maamulkiisa xilka wareejiyey, arrintaas oo uu ku tilmaamay guul taariikhi ah oo uu xilka ku sagootiyey.

Waxa kaloo uu Maareeyihii hore sharraxaad ka bixiyey muhiimadda Dekedda Berbera ugu fadhido qaranka Somaliland, isaga oo carrabka ku dhuftay in 80% dhaqaalaha dalku ku xidhanyahay dekedda, mid dawladeed iyo mid shacab-ba, waxaannu xusay in ay ka hawlgallaan 1189 qof oo shaqaale ah.

Ugu dambayn, waxa uu ku dooday inuu isagu masuul ka yahay heerka wanaagsan ee dekeddu taagan tahay, sidaa darteed waxa uu Maareeyaha cusub ee xilka kala wareegay kula dardaarmay inuu halkaa ka sii wado hawshii baaxadda lahayd ee uu qaranka u hayay, waxaannu shaqaalaha iyo guud ahaan bulshada reer Saaxil ugu baaqay in ay si fiican ula shaqeeyaan maamulka cusub.

Maareeyaha cusub ee Dekedda Berbera Mr. Axmed Yuusuf Dirir oo xafladda uu xilka kula wareegay hadal kooban ka jeediyey, ayaa ka warramay muhiimadda dekeddu u leedahay dalka Somaliland iyo kaalintii wax-ku-oolka ahayd ee uu Eng. Cali Xoor-xoor ku hoggaaminayay maamulka Dekedda Berbera. Mr. Dirir waxa uu sheegay in aanu ahayn qof ku cusub dekedda, balse uu ka soo shaqaynayay 13-kii sanno ee la soo dhaafay, sidaa awgeedna ay taasi u fududayn doonto gudashada masuuliyadda culus ee loo xambaariyay, waxaannu ballanqaaday in aanay waxba iska dhimi doonin heerka uu kula wareegay, isaga oo tibaaxay in uu wax ka qaban doono toosinta maamulka dekedda oo uu hoosta ka xarriiqay in wax badan ka khaldanaayeen iyo horumarinta adeegyada bulshada ee Gobolka Saaxil iyo degmada Berbera.

Sidoo kale, waxa uu maareeyaha cusub tilmaamay inuu xidhiidh wada-shaqaynneed oo joogto ah la yeelan doono maamulka Gobolka Saaxil iyo Degmada Berbera, taas oo uu sheegay in ay tahay ta keliya ee lagu gaadhi karo guusha iyo horumarka la wada hiigsanayo, waxaannu martida munaasibadda fadhiyay ka codsaday inay ugu duceeyaan in Ilaahay ku soo asturo gudashada masuuliyadda ballaadhan ee dhabarka loo saaray.

Badhasaabka Gobolka Saaxil Mr. Maxamuud Cali Saleebaan (Ramaax) oo wejigiisa laga dareemayay inuu si weyn uga biyo-diiday hadallo ka soo yeedhay maareeyayaasha xilka la kala wareegay iyo Wasiirka munaasibadda daadahaynayay oo ku saabsanaa masuuliyadaha iyo awoodaha maamul ee dhinacyada amniga Dekedda Berbera, ayaa ku hanjabay in aannu cidna u daba-fadhiisan doonin maamulka ammaanka gobolka, isla markaana maamulkiisu xaq ugu leeyahay dekedda Berbera bixinta dhaqaalaha lagu maamulayo nabadgelyada iyo horumarinta adeegyada bulshada.

Mr. Ramaax oo wejigiisa cadho ka muuqatay, ayaa masuulliyiinta hay’adaha ammaanka ee ku sugnaa madasha amar ku siiyey in laga bilaabo maanta ay shidaalka lagu sugayo amniga oo ay hore u weydiisan jireen maamulka dekedda ay si toos ah isaga ugu soo doontaan. “Nabadgelyada gobolka annaga ayaa masuul ka ah, waana wax laga xishoodo in maamulka dekeddu yidhahdaan ‘marka hawlo degdeg ahi soo kordhaan madaxda ciidammada ammaanku cidda ay u cararaan waa maamulka Dekedda Berbera oo annaga ayaa shidaalka siina.’

Waxaan leeyahay taasi dib u dhici mayso, masuuliyiinta ciidammada amniga ee munaasibadda jooga waxaan farayaa in maanta laga bilaabo aniga [Badhasaabka] ayay ii soo doonanayaan, haddii aan wax kale u waayana ta qoyskayaga ayaan ka bixinayaa. Markaa waxaan leeyahay Berbera iyo Gobolka Saaxilba xaq bay u leeyihiin inay saami ka helaan dhaqaalaha qaranka Somaliland lagu maamulo ee ka soo baxa Dekedda Berbera, waxaanuna doonaynaa oo u taaganahay in aanu horumar gaadhsiinno adeegyada bulshada ee gobolka,” ayuu yidhi Badhasaabka Gobolka Saaxil.

Hadalka goolaaftanka ee Badhasaabka Gobolka Saaxil oo sacab badan loo tumay, ayaa noqday mid wax badan ka beddelay jawigii madasha iyo muuqaallada wejiyada madax kala duwan, gaar ahaan Wasiirka Kalluumaysiga iyo Maamulka Dekedaha Dr. Maxamed Yaasiin Xasan iyo Maareeyaha cusub ee dekedda, kuwaas oo laga dareemayay inay si weyn u jidh diideen awood-sheegashada maamul ee uu la sara-joogsaday Guddoomiye Ramaax.

Wasiirka Kalluumaysiga, Kheyraadka Badda iyo Maamulka Dekedaha Dr. Maxamed Yaasiin Xasan oo isagu soo afjaray xafladda xilwareejinta oo ahayd mid ay buux-dhaafiyeen boqollaal qof oo intooda badani taagni ku dhammaystay muddo labo saacadood iyo dheeraad ah oo xafiiska maareeyaha la dul-hoganayay, ayaa isaga oo daba jooga hadallada Badhasaabka waxa uu si cad uga dhawaajiyey in Maareeyaha dekeddu masuul ka yahay sugidda amniga guud ee dekedda Berbera, awooddaasna aanay cid kale la wadaagin, waxaannu marar badan ku celceliyey in uu isagu yahay masuulka ugu sarreeya ee maamula dekedda, marka uu ka maqan yahayna maareeyuhu masuul ka yahay.

Maayarka Degmada Berbera Md. Cabdalla Maxamed Carab (Sandheere), ayaa isaguna dardaaranno kala duwan u guntay masuulliyiinta xilka la kala wareegay iyo guud ahaan shacabka reer Berbera oo uu ka codsaday in ay wakhti siiyaan maamulka cusub, lana shaqeeyaan, sidoo kalena aanay kula degdegin mucaaridad aan wax faa’iido ah u lahayn. Waxa kale oo munaasibaddaa ka hadlay Maareeye-ku-xigeenka cusub ee Dekedda Berbera Mr. Cumar Abokor oo ku faanay inuu yahay nin reer Berbera ah, aadna ugu faraxsan yahay xilka loo magacaabay, isaga oo ballanqaaday in uu hawshiisa u gudan doono si daacadnimo ah iyo hagar la’aan ah.

Dhinaca kale, Mr. Cumar Abokor waxa uu shacabka reer Saaxil ku wargeliyey in isbeddelka ku yimi gobolka uu yahay mid guud oo saameeyey dhammaan gobollada iyo degmooyinka dalka, sidaa darteedna aanay u arkin in shakhsiyaad gaar ah lagu beddelay.

Agaasimaha Madaxtooyada Oo Muujiyey Inuu Saluugsan Yahay Maareeyaha Cusub ee Wakaaladda Biyaha Hargeysa

Hargeysa (HargeisaStar) -  Maareeyaha cusub ee Wakaalada Biyaha Hargeysa  Md. Ibraahim Siyaad Yoonis iyo Ku Xigeenkiisa Md. Cabdi Ibraahim Cabdilaahi ayaa maanta si rasmi ah xilkii ugala wareegay Maareeyihii hore Eng. Khaliif Cabdilaahi iyo Maareeye Ku Xigeenkiisii Md. Axmed Ismaaciil.

Xafladii xil wareejinta oo lagu qabtay xarunta Wakaalada Biyaha Hargeysa waxa ka soo qeyb galay Agaasimaha maamulka Madaxtooyada Md. Maxamuud Cabdilaahi Xarbi, Badhasaabka Gobolka Hargeysa Axmed Cumar X. Cabdilaahi (Xamarje), Maayar Ku Xigeenka Caasimada Md. Maxamed Cabdilaahi Uur-cadde, Xoghayaha fulinta dawlada hoose Hargeysa Md. Deeq Xirsi Canbuur iyo Agaasimaha Guud ee Wasaarada Macdanta iyo Biyaha Hargeysa. Maareeyihii hore Eng. Khaliif Cabdilaahi, oo xafladaasi ka hadlay ayaa warbixin dheer ka jeediyay oo ku saabsanayd waxqabadkiisii muddo afar sannadood ah oo uu xilka Wakaalada Biyaha Hargeysa  gacanta ku hayay, waxaanu sheegay in Maareeyaha cusubi yahay nid aad u na siib badan, isaga oo xusay in markii lagu wareejiyey lacag dayn ah oo fara badan taasoo 10%-kiiba lagu sii leeyahay, wixii kalena uu bixiyey.

Maareeyihii hore wuxuu qiray biyo yaraanta ka jirta caasimada Hargeysa waxase uu sheegay in aanay jirin wax ay bulshada ka hagranayaan waxaanu tilmaamay in caasimadda Hargeysa ay sii balaadhanayso. Eng. Khaliif wuxuu ka waramay daraasad ay sameeyeen oo la xidhiidha biyo balaadhinta Hargeysa waxaanu xukuumadda cusub ka dalbaday in marka la daabaco daraasadan ay mudnaanta koowaad siiso sidii ay u hirgelin lahayd balaadhinta biyaha.  Eng. Khaliif Cabdilaahi waxa uu sheegay in aanu wali ka qayb galin arrimo siyaasadeed isla markaana aan lagu arag saaxadda siyaasada, ee uu ahaa shaqaale ku kooban Wakaaladda Biyaha iyo sidii ay dadweynaha Hargeysa biyo u heli lahaayeen. Waxaanu Maareeyaha xilka ka tirsaday u soo jeediyey Eng. Khaliif inuu shaqada halka ay marayso ka sii amba-qaado.

Maareeyaha xilka la wareegay ee Wakaalada Biyaha Hargeysa Ibraahim Siyaad Yoonis, oo ka hadlay xafladaasi ayaa u mahad celiyay maareeyihii hore ee Wakaalada Biyaha oo uu ku tilmaamay nin wax weyn u qabtay magaaladiisa waxaanu balan qaaday inuu isaguna halkaasi ka sii ambo qaadi doono. Sidoo kale, waxa xafladaasi ka hadlay Agaasimaha maamulka Madaxtooyada Maxamuud Cabdilaahi Xarbi, “Wakaaladda Biyaha ee Hargeysa way ka wayn tahay in nin dhalinyo ah loo dhiibo, way ka culustay in qayrkaa lagu aammino, wax kasta oo kaa qalloocdana laguguma dhaafayo waa dhalinyaro ee la soco.:” ayuu agaasimaha Madaxtooyadu Mr. Xarbi. Maayar  Ku Xigeenka Hargeysa Md. Maxamed Cabdilaahi Uurcadde iyo Badhasaabka Gobolka Hargeysa Md. Axmed Cumar X. Cabdilaahi (Xamarje), ayaa iyaguna ka mid ahaa masuuliyiintii madashaa ka hadashay. Gebagabadii Shaqaalaha Wakaaladda Biyaha, ayaa shahaado sharaf halkaa ku guddoonsiiyey Maareeyihii hore ee Wakaaladda Biyaha Eng Khaliif Cabdillaahi.

Hadaba, sida qofka marka la arko muuqaalkiisa loo qiyaaso garaadkiisa, ayaa isla markaana waxaa loo qiyaasi karaa, maqaamka uu ka joogo bulshada,iyo waliba miisaanka uu ku leeyahay, bulshada dhexdeeda ,waa marka aad aragto fikradihiisa iyo sida uu wax u wado.

Marka aan maqlo siyaasi aad u hadal xun oo si doqoniimo ku jirto u hadlaya ayaan is idhaa Sidee qof caykan ah loo gaadhsiiyey mansabka noocaan ah? Haddana waxaan isku qanciyaa in ayba arrintaasi tahay sababta kharribtay dalkii oo dhan, ee la isku dhex yaacayo.

Hadaba aan dulucda maqaalkayga u soo daa dago, waxaan  maalin dhaweyd  dhagaystay shir jaraa’id oo uu gudoomiyaha gobolka Awdal ku qabtay magaalada Boorame, waxaanu kaga hadlayay arin ku saabsan xadhig uu u gaystay dhalinyaro reer boorame ah, oo waliba madax ka ah xisbiga udub.

Hadaba, gudoomuhu marka uu shirkaa qabtay umuu  ekayn nin gudoomiye u ah gobol,  marka loo eego qaabka uu u qabtay shirka jaraa’id  iyo waliba sida uu u hadlayay, waayo waxa uu isku ruxayay  kursiga, waanu jeed jeedsanayay isaga oo isla markaa hadaladiisu aanay dheeli tirayn, waayo waxa uu ka hadlayay rag uu xidh xidhay hadana sabab adag ama cadayn la taaban karo oo uu dadkaas ku soo xidhay shirkiisa kumuu sheegin.

Waxa kaliya ee uu ku cel celiyaya waxay ahayd inay hadleen oo ay wax qoreen.kalmadaha  la yaabka leh ee uu ku hadlay waxaa ka mid ahaa inaanu cabudhino ragaa ama aanu maxkamad gayno waanu ka yara daynay isaga oo hadalka waliba ku marganaya ayuu ku tiraabay kalmado noocaas ah runtii aniga gudoomiyaha caafimaadkiisa ayaabu shaki iga galay markaan kalmadahaas iyo khibrad la,aan faro badan aan ku arkay.

Waxa kale oo uu shirkan jaraa’id noo cadeeyay si fiicana aanu u aragnay midabka runta ah ee uu gudoomiyaha siilaanyo soo doortay uu leeyahay iyo inaanu gabi ahanba lahayn waayo aragnimo iyo garaad ku filan labadaba, anigu iska daa inuu gobol maamulo laakin xataa iskuulhoose kani ma maamuli karo.

shirkan jaraa,idna waxa uu noqon doonaa “one of the many, many examples of his complete and utter stupidity” ceeb waynaa; xataa waxaan la yaabay miyaanay jirin rag la shaqeeyaa siday ugu ogolaadeen inuu hadal noocan oo kale ah, dadka la horyimaado, waxaan ku leeyahay gudoomiye ((politics isnt for your. Brilliant)) markaa shaqo kale ayaad ku wanaagsanaan lahayd, inaad raadsato, waxaana kaa muuqda kalsooni daro xad dhaaf ah, lagumana moodo inaad tahay ninkii gobolka ugu sareeyay.

.Dadku waa kala fikrado duwanyihiin,laakiin gudoomiyuhu waxa uu nimankaas ku haystay  fikrado ay ku qoreen mareegaha waxaanad halkaa ka garan kartaa inaanu gudoomiyuhu la saaxiib ahayn dimoqraadiyada,waayo dadku waa inay is dhaafsadaan fikradaha, taasna nolosha ayaa ku dhisan oo waa wax macno weyn leh.

Sidaa la’aanteedna lama noolaan kareen, oo bulsho may dhisanteen, waayo in fikirka lagu kala duwanaado waa wax iska caadi ah oo lagu garto bulshooyinka doonaya in ay nolosha horumar ka gaadhaan, kala duwanaanshaha fikradaha ayaa gudoomiyaha ka cadhaysiiyay, hadii uu laakiin ahaan lahaa nin miisaan culus ku leh siyaasada waxaa laga yaabaa inaanu ka xumaadeen qoraal ay dhalinyaro qoreen.

Hadaba waxaan ku soo gunaanadayaa qormadaydan  tuducdan yar

Gadhka lagama eego iyo cirada guudka kaga taale

waa naag garaskii ka dhacay gabay xummaadaaye

nin hadduu hadal gabbaan ka yahay wuu gagabiyaaye

galmo kama waramo maxamedoow gole nin joogaaye

Cabdiraxman samale  - Bristol - UK

Email: abdirahm@aol.com

Sidaana waxa uu Md. Ibraahin Tallaabo ku sheegay qoraal kooban oo uu Khadka Internet-ka ku soo gaadhsiiyey Wargeyska “Yool”, kaasoo faahfaahsana waxa uu u dhignaa sidan: “Xaaladda uu dalkii ku gaadhay muddo kooban oo aan bilo gaadhin maaha wax loo adkaysan karo.

Lama garan karo cidda si dhab ah wadankan u xukunta ama taladiisu ka go’do, marka aad eegto talaabooyinka ka fog xukun wanaagga iyo waayeeltinnimadii lagu yiqqiin Axmed Siilaanyo oo aan haba yaraatee meesha ka muuqan, waxa wax lala yaabo ah in awoodii dawladnnimo loo isticmaalay shaqo qoys (Family Bussinness) marka aad eegto sida wax u dhacayaan.

Bal u fiirso Ra’isal-wasaaraha iyo DAHABSHIIL, Wasiirka Tacliinta iyo Guddoomiyaha Guddida Cisbitaalka iyo qaar kale oo badan. Miyaanay ku talax tag siyaasadeed iyo aqoon darro diblomaasiyadeed ahayn Wiilka dhallinyarada ah ee loo magacaabay xilkii.

Wakiilka Ethiopia ee Somaliland, iyada oo la ogaa shakiga bulshada caalamku ka qaaday Xukuumadda Siilaanyo, taasoo uu ka maraga kacay safiirkii Ingriiska ee dalka yimi, isaga oo markii u horaysay wata Ciidan hubaysan oo ajnebi ah. Waxba yaan ku talax tegin musiibadan siyaasadeed ee ku habsatay Somaliland ee aan u soo dego dulucda qoraalkayga.

Badhasaabka Gobolka Saaxil iyo talaabooyinka uu ku kacayaa maaha wax la yaab leh ee waa dhaqanka maamulka uu ka mid ka yahay. Waxa la yaab leh sida uu oga muuqdo degdega faraha badani ee ah maalmo Saaxil iyo dadkeeda ku qabso, sida uu markiiba isu leeyahay fuli shaqadii laguu soo igmaday ee ahayd in uu ka abuuro Berbera xaalad maamul oo qasan.

Haddaba waxa la yaab mudan in uu isla soo mutuxo waxaan marxuumkii iyo total ku heshiin, meelna kagama qora heshiiska Total iyo Xukuumadda In askarta dawladda TOTAL shaqaale u noqdaan iyo cid kale toona, waxa aan Badhasaabka leeyahay akhri heshiiska marka hore si aad u maagto TOTAL, walaalkaa iyo REDSEA-na aad qiil ugu hesho.

La yaab ma leh haddii Badhasaabka Berbera walaalkiis uu rabo inuu gacanta u geliyo shidaalka dalka waayo Dahabshiil-ba Inaabtigii ayuu dalkii ku hubsaday.

Haddaba waxa shacabka Somaliland la gudboon inuu qaado talaabada ku haboon sidii la isaga dhicin lahaa Xakuumaddan u shaadh tolatay inay dalka u boobto shirkado markii horeba ku hantiyaystay boobka shacabka.

Waxa la gudboon axsaabta mucaaradka ihi inaanay eegan foolxumooyinkan dhacaya ee ay hormood ka noqdaan sidii loo badbaadin lahaa dalka, waa in axsaabta mucaaradka ihi abaabulaan mudaharaadyo joogto ah marka Ramadaan dhamaato, dhexdana loogu xidhaa sidii dalka loogu dhicin lahaa budhcaddan isagu qaylo dhaansatay ee isugu jira shirkadaha iyo xag-jirka.”

Dhinaca kale Gudoomiyaha Xisbiga UDUB ee gobolka Awdal Cabdulcasiis Xuseen Raage oo isna saxaafadda la hadlay ayaa ka waramay sidii foosha xumayd ee Xadhigiisu u dhacay “Waxaan saxaafada ugu yeedhay inaan rumeeyo xadhig shalay, la I xidhay oo gardaro ah, kaas oo aan u nisbayn karo masaa’iib guud oo maamul xumo ah dalka oo ku habsatay oo maamul xumo ah, taas oo qaybtaydi I heshay, waayo? Intaynu dalkan somaliland joognay maynaan arag xadhig noocan oo kale ah, waayo? Wax inagu cusub buu ahaa, waxaanan leeyahay anigoo u tudhaya dadkayga iyo dalkayga, shacbiga somaliland ma doonayo inaan wax walba idhaahdo, waayo? Sidii madaxweyne Rayaale hore u yidhi anagu hadaanu xisbiga UDUB nahay ma doonayno in gacantayadda iyo afkayaga ay Somaliland wax ku noqoto, ma doonayno in rajadda shacabka Somaliland gacantayadda ku domino ma doonayno.” Gudoomiyaha Xisbiga UDUB ee Gobolka Awdal

Gudoomiyaha oo ka hadlaya qaabkii loo xidhay waxa uu yidhi “Shalay, waxa dhacday anigoo meel suuqa ah socda, ayaa waxa isoo ag joogsaday gaadhiga Bodhosaabka, markii uu gaadhigii isoo ag joogsaday ayuu badhasaabkii ka soo degay, ka dibna wuu I salaamay, salaantii u I salaamay gacantaydi muu sii day nee wuxuu la hadlay laba askari oo la socday, labadii askari iyo isagii ayaa xoog igu saaray gaadhigii gudoomiyaha gobolka oo calankii qaranka sita, wax dhacay may ahayn oo aynu hore u aragnay, waqcad cusub oo layaab leh ayay ahayd, markii gaadhigii xooga la igu saaray, ayaa dad waayeel ah oo meesha ku joogay oo ku soo xoomay gaadhigii ayaan la hadlay oo aan ku idhi war bal u kaadiya oo iska kala taga.”

“Inkastoo ay wax badani dalka ka jiraan hadana waxaad moodaa in gobolka Awdal arin gaar ahii ka jirto oo si gaar ah loola dhaqmayo. Cadaadis gaar ahina ka jiro, waayo? Wuxuu ahaa gobolkani kii ugu kalsoonida badnaa xisbigayaga, waxaanad mooda in si gaar ah xisbigayaga loo cadaadinayo, hadii aan xaqiiqda sheego waxaa jira cadaadis gaar ah oo lanagu hayo oo gobolka ka jira.” Ayuu gudoomiyaha UDUB ee Gobolka Awdal ku soo af-meeray hadalkiisi.

 Geesta kale Gudoomiyaha gobolka Awdal Maxamed Daahir Cabdalle oo isna arinta xadhiga masuuliyiinta xisbiga UDUB ee gobolkaas ka hadlay ayaa waxa sidan u dhigay “Waxaan maanta ka hadlayaa Laba xubnood oo anigu xadhig odhan maayo ee Booliska looga yeedhay, oo wax laga waydiinayo arin ay qoreen, ka hore waxa uu ahaa Maxamed Axmed Ibraahin oo ahaa gudoomiyaha UDUB sida markii danbe la ii sheegay, hasa ahaatee sheegtay af-hayeenka beesha jibriil Yoonis, isagoo magac beeleed ku hadlaya ayuu sheegtay afhayeenka beesha Jibriil Yoonis, waxaanu sheegay inuu isagu abaabulay mudaharaadyadii hore iyo calamadii, imikana wuxuu sheegay inay soo wadaan mudaharaadyo aan loo taag heli doonin oo kuwii hore ka daran, iyo nabad galyo daro ka dhici doonta goboladda galbeed ee dalka, run ahaantii ninkaasi waxa ka muuqatay, inuu yahay afhayeen beeleed, laakiin qoraalkii danbe ee gudoomiyaha UDUB ee Gobolka Awdal ay qoreen, waxa lagu sheegay inuu ahaa gudoomiyihii degmadda Boorama.”

“Markaanu ogaanay inuu ninkaasi sheegtay magac aanu lahayn isla markaana aanu ogaanay in aanu suldaan ahayn xil madax dhaqameed beeleedna aanu haynin sheegtay ayaanu booliska looga yeedhay, ninka kale ee gudoomiyaha xisbiga UDUB ee Gobolka Awdal-na waxa uu ka hadlay oo uu ka daba maray hadalkii hore ee ninka gudoomiyaha degmada ahii ku hadlay, oo uu sheegay wax sharciyadii iyo nidaamkii aynu dhiganay ee inoo yaala ku lid ah, wuxuu ku hadlay in sharci daro lagu xidhay, khalad ay tahay, isagoo sheegay in faraha la iskula tagi doono, hadii sharciyadii aynu dhignay oo aynu dabaqno faraha la iskula tagayo, oo nabad galyadii la ilaalinayay ay ka dhalanayso in faraha la iskula tagayo, waxaanu u aragnay in uu ninkaasi si toos ah uga baxay saaxadii siyaasada dalka, mar haduu ka hor yimi nidaamkii iyo sharciyadii aynu dhiganayo oo uu baal maray sharcigii labadda gole ansixiyeen, ayaa loo yeedhay oo wax aanu ka su’aalnay, xalayna waala sii daayay.”

Ugu danbayntii Gudoomiyaha gobolka Awdal ayaa sheegay in aanay wax maxkamad ah hor gayn kana baaqsadeen inay cabudhiyaan ama xadhig ku sii hayaan, laakiin ay ku daba taagnaanayaan, “Mar hadii xaalado nabad galyada iyo amaanka wax u dhimaya ay abaabulkeeda iyo hadalkeeda ku jiraan, mudaharaadyo horana wax ka sameeyeen, imikana ku taamayaan inay nabad galyadu faraha ka bixi karto, inaanu cabudhino ama aanu maxkamad gayno waanu ka dabcinay, laakiin waa lala socdaa oo ciidamadda nabad galayadda ayaa arintooda faraha ku haya, daba galna ku haynaya.”

Harowo Desk-news: Hargeysa, Somaliland

Hadiise jirto godob lakala galay oo lakala gudanaayo ama xidhibaano soomaliya ka yimid dee maxaa loo xidhixidhi waayay abaanduulayaashii UDUB ee tartanka hogaaminayay ama xildhibaanada ka yimid soomaaliya ee hargaysa iyo buco iyo beberaba jogga mise waxii godob ahayd oo dhan ee xisbiga kulmiye tirsananayay iyo waxi soomaliwaynka yimidba reer Awdal ayaa loo raacayaa!!!

Waayo tan iyo markii la magacaamay Gudoomiyaha cusub ee gobolka Awdal ee ka soo jeeda xisbiga kulmiye kaliya waxaan maqlaynaa waxbaa la xidhay iyo waxbaa loo hanjabay, hadaba waa yaabe gudooomiyaha cusubi ee maalinkii xilka loo dhiibayay lahaa cirka iyo dhulka yaan jana ka dhigayaa waxqabadkii iyo isbadalki uu sheegayay ma xadhig ayuu isgubadalay mise horomarkaba waxuu u haystaa xadhiga aqoonyahanaka iyo idheergaradka bulshada ee aan waxba galabsan.

Midakale su’aasha ugu wayn ee hada layswadiinayaa waxay tahay Gudoomiye Cabdale ma isaga ayuunbaa falkan xun u badheedhay mise meelkale ayaa laga hagayaa?

Dabcan meelkale ayaa laga hagayaa sida reer Awdal aaminsanyihiin 90% dalka iyo dibadaba, waxaana xaqiiqa in ay amaradu si toosa uga soo baxayaan guriga madaxtooyada. Hadaba ugu danbayntii hal waxaan leeyahay Gudoomiye Cabdale midna waxaan leeyahay muwaadiniinta xidhxidhan midna waxaan leeyahay Mr siilaanyo
 
1- Gudoomiye waa nasiib daro wayn inaad xidhxidho walaahaa oo aan waxba kuu dhimin cidkalana waxba u dhimin waxaanad ka baydhay waxii aad balanqaadaysay oo cadalad hayd waxaanad qaaday wado mugdi ka muuqdo iyo bilo xun oo qaabdaran.

Gudoomiye waxaa jira in maamulada afrikaanka ah ee aan sida waxloo maamulo aqoonin inay had iyo jeer isgu dayaan inay gobolada ay ku noolyihiin dadka aqoonta u saaxiibka ah u magacaabaan shaqsiyaaad cabudhiya oo ka hor istaaga inay shacabka u sheegaan waxa saxda ah taasna waxaa ku sifoobay xisbiga aad ka soo jeedo oo dhab ahaan tii ay ka muuqato aragti gaaban iyo aqoondaro farabadani.

Hadaba, gobolka aad gudoomiyaha katahay ee Awdal xiliyada qaar waxaa soomaray rag adiga oo kale ah oo aan bulshadooda waxka dhagaysan jirin balse meelo kale oo bulshadooda lidku ah waxka dhagaysan jiray balse bulshadan ilaahay aqoonta iyo aqliga ku manaystay way ka takhaluseen waana laga raystay adigana hadad sidaas ku sii socoto, oo aad isa sixi waydo taariikhda ayaa baalmadoow ka gali falaadhuna way ku haleeli xili baas oo aanad diyaar u ahayn waxaanse kuugu baaqaynaa inad isa saxdo oo aanad noqon walaalkii dile dadkaaga iyo Gobolkaagana daacad u ahaato
　
2- Waxaan leeyahay halyayyada la dulmay xaqiiqdii waxaa tihiin geesiyaaal halgan ugu jira siday bulshadooda uga saarilahaayeen xiliga cidhiidhiga ah ee lagu jiro waxaanad u gungan tihiin inaad ku hagtaan bushdiina dariiqa saxda ah ee qofkasta oo damir iyo aqoonlihiba hiigsanayo.

Waxaana marag ma doonta ah inaad Manta u xidhantihiin dana umadiina ee aydaan u xidhnayn dana shaqsiyadeed tariikhta ayaana idin xusi doonta, waanad guulaysantoontaan waxaanan rajaynayaa inaaydaan halgankiina u joojindoonin walaakiidile iyo nin irbad xaasid ku mudantahay oo meelkale laga soo shidaalinayo

3- Waxaan leeyahay Mr. siilaanyo waxaa wax lala yaabo ah inaad madaxtooyada hargaysana u magacowdo qaar midiyo sita oo dadka qalanaya Awdala aad u magacowdo qaar xadhiga dadka ku barbaranaya oo shaqadii loo dirayba u haysta in dadka la xidhxidhayo dhab ahaantii dowladaadii waxay noqotay mid dhabanahays iyo amakaag ku riday caalamkii u hanwaynoo oo dhan shacabka reer soomalilandna hadalkoogaba daa marka laga reebo inta reer kaaga ah ee aad sida foosha xunleh u urursatay.

Taas aniga oo aan ku daahayn waxaan ku leeyahay madaxwayne baryahan xafiiskaaga waxaa hadheeyay fadeexado kaa soo wajahaya shacabka reer Awdal iyo Salal waxaana la aaminsanyahay inaad ka danbaysid muwaadiininta sida sharcidarada ah loogu xidhxidhaayo magaalada boorama.

Hadaba hadii aanad ka danbaynin waxaan si degdega kaaga sugaynaa inaad isga baraxdo oo aad ka hadashid Mr Cabdalana aad Tallbo ka qaadid hadii aaad ka danbaysana waxaan kaa dalbanaynaa inad aqoonyahaniinta iyo indheergaradka ku howlan sida bulshadooda wax ugu qaban laahaayeen aad ka daysid carqaladaha iyo isgu dhufashada aaad ka dhaxwado hadii kale waxaad ku bishaaraysataa inayna Awdal/Salal soomaaliland ka sii mid ahaan doonin.

Ahmed  Mohamed  - Sweden

Email: Ilays3392@hotmail.com